پنجشنبه ۳۰ اکتبر ۲۰۰۸

بياموز و بشنو ز هر دانشی
بيابی ز هر دانشی رامشی

فراخوان

دانشنامهٔ آريانا مرجعی است که در آن هرکسی در این جهان مى‌تواند به طور آزاد و رایگان به قسمتی از دانش بشری دسترسی داشته باشد. لطفاً اين دانشنامه را حمايت کنيد.

دانشنامه‌ كه‌ معادل‌ فارسى‌ دری دائرةالمعارف‌ عربى‌ است‌، به‌ مجموعه‌ای‌ اطلاق‌ مى‌شود كه‌ اطلاعاتى‌ جامع‌ و در عين‌ حال‌ فشرده‌ دربارهٔ دانسته‌ها و يافته‌های‌ بشر در اختيار خوانندگان‌ مى‌گذارد. گردآوری چنين‌ مجموعه‌هايی مستلزم دانش وسيع در عرصه دانش‏های طبیعی و علوم انسانی است.

اگر مراد ما از "دانشنامهٔ آريانا" همه آن نوشتارها باشد که ميراث دانش بشر است، خواه‏ناخواه این مفهوم، حوزه وسیعی از معارف بشر را، تقریبا به وسعت همه ابعاد حیات و شؤون زندگانی دربر خواهد گرفت.

همین وسعت محتوا و فراخی دامنه "دانشنامه"، بی‏تردید، نیاز به تخصّصهای گوناگون و معارف مختلف دارد که معمولاً در یک نفر، گرد نمی‏آیند و یک دانش پژوه هر اندازه هم بسیارخوان و بسیاردان باشد، معمولاً از گشودن همه گره‏ها و اکتشاف جمیع دقایق و شناخت همه دانش‏ها، ناتوان خواهد بود.

اینجاست که ضرورت مشارکت و همکاری و همدستی دانشوران و متخصّصان مختلف در پژوهش‏های علوم بشری خودنمایی می‏کند.

دانشنامهٔ آريانا امیدوار است از طریق نشر مقالات نکته‏سنجانه و نقّادانه پژوهشگران ساحت‏های مختلف فرهنگ و تمدّن قدیم و جديد، بتواند زمینه‏ی بهتر برای همکاری و مشارکت اهل تحقیق در تدوين اين دانشنامه و دست‏یابی به متون صحیح‏تر و تحلیل‏های منطقی‏تر فراهم سازد و از مجموع آموخته‏ها و اندوخته‏های دانشوران و محقّقان حوزه دانش بشری در این راه استمداد کند.

بنابراين، بدينوسيله از کليه دانشمندان گرامی افغانستان، ايران و تاجيکستان خواهشمنديم که در جهت گسترش و رفع اشتباهات دانشنامه با ما همکاری بفرمايند.

توجه: سرواژه‏های که تاکنون هیچ ویرایشی در آن صورت نگرفته باشد، به رنگ قرمز خواهد بود و چنان‌که صفحه‏ای برای آن ايجاد شود و مقاله‏ی پیرامون آن نگارش يابد، در اين صورت، این پیوند، آبی دیده می‌شود.


پست الکترونيکی: aryanapedia@yahoo.de

پنجشنبه ۱۱ سپتامبر ۲۰۰۸

فهرست مطالب دانشنامه (به ترتیب حروف الفبا) [آ]


آ

آب و هوای افغانستان
آبش خاتون
آتش‌سوزی سینما رکس
آتشکدۀ نوبهار
آخناتون
آخندزاده، محمدعمر (ملا عمر رهبر طالبان و امير امارت اسلامی افغانستان)
آدم و حوا
آرامی، زبان
آرتی، غلام‌محی‌الدین
آرشیف ملی افغانستان
آرمان، محمدحسين
آريا
آريان، عبدالطيف
آريانا (دائرةالمعارف افغانستان)
آريانا (دانشنامهٔ رایانه‌ای افغانستان)
آريانا (شرکت هواپیمايی افغانستان)
آريانا (مجله، نشريه انجمن تاريخ افغانستان)
آريانا (نام‌های تاريخی افغانستان)
آريانا (يکی از شبکه‌های تلویریونی افغانستان)
آريايی، زبان
آريايی، قوم
آزاد کابلی، میر محمدعلی خان
آزادی
آشوری، داریوش
آصفی، همایون شاه
آق کپرک
آل احمد، جلال
آل کرت
آلمان
آنتونی گیدنز
آنكتيل دوپرون، ابراهام
آمريکا
آمودريا
آموزش و پرورش در افغانستان
آوازخوانان افغانستان
آهنگ، محمدآصف
آی خانم
آيين، غلام‌علی
آيينه، محمديوسف

فهرست مطالب دانشنامه (به ترتیب حروف الفبا) [ا]


ا

ائيرينه ويجه*
ابدالی، احمدشاه (شاه افغانستان)
ابدالی، تيمورشاه (شاه افغانستان)
ابدالی، زمانشاه (شاه افغانستان)
ابدالی، شاه شجاع (شاه افغانستان)
ابدالی، شاه محمود (شاه افغانستان)
ابلاغ، عنايت‌الله
ابن‌بطوطه
ابن سينا، ابوعلی حسین
ابوبکر صديق (رض)
ابوحنیفه نعمان بن ثابت
ابوشکور بلخی (رجوع کنید به بلخی، ابوشکور)
ابوهريره [*]
ابی بن کعب
اپیکوریان
اتحاد مشرقی (جريده جلال‌آباد افغانستان)
اتحادیه اروپا
اتحادیه ‌روزنامه‌نگاران افغانستان
اتحاديه کارگران افغانستان
اتحاديه محصلان (دانشجويان) افغانستان
اتحادیه ملی ژورنالیستان افغانستان
اتحاديه نويسندگان افغانستان
اَتُم
اجلاس بن
احدی، انورالحق
احزاب سياسی در افغانستان
احمدزی، نجیب‌الله (رئیس جمهور افغانستان)
احمدظاهر (هنرمند آوازخوان)
احمدی‌نژاد، محمود
اختر، محمدحيدر
ادبيات اوستايی
ادبيات پشتو
ادبيات پهلوی
ادبيات سانسكريت
ادبيات عاميانه افغانستان
ادبيات فارسی دری*
ادبيات کودکان
ادبيات معاصر افغانستان
ادبيات مقاومت
ارتباطات در افغانستان (فن‌آوری ارتباطات) [*]
ارتش سرخ شوروی در افغانستان
ارزگان
ارسطو
ارغنداب
ارغون شاه (ابوعبدالله)
ارگ شاهی کابل
ارنست رنان
ازبيک (قوم)
ازدواج
ازدواج اجباری
ازدواج مؤقت (غير دائم)
اسپنتا، رنگین دادفر
اسپینوزا، باروخ
استالین، ژوزف
استراتژی توسعه ملی افغانستان
استروس، کلود لوی
استقلال افغانستان
استوارت‌میل، ژان
اسرائیل
اسطوره
اسکافی، ابوحنیفه
اسکیزوفرنی (Schizophrenia)
اسلام
اسماعیل‌ (فرزند ابراهيم)
اسماعیل‌ سامانی
اسماعيليه (فرقه‌ی مذهبی اسلامی)
اسماعیلیه در افغانستان
اشا (قانون هستی)
اصول اساسی وظایف انقلابی جمهوری دموکراتیک افغانستان
اعتمادی، غلام‌فاروق
اعتمادی، محمدهمايون
اعتمادی، نورمحمد
اعظمی، غلام‌جيلانی
اعلامیه جهانی حقوق بشر
اعلاميه جهانی حقوق كودك
اعلامیه مشترک اتحادیه اروپا و افغانستان
افريدی
افشار، قوم
افشار، نادرشاه
افشار یزدی، محمود
افغان، قوم
افغان، مليت
افغان، آزادخان
افغان، اشرف
افغان، محمود
افغان فيلم
افغان ملت (حزب افغان سوسیال دموکرات)
افغان‌ها در ايران
افغان‌ها در هند
افغانی، سيد جمال‌الدين
افغانستان
افغانستان پيش از تاريخ
افلاطون
اقتصاد
اقوام در افغانستان
اگزيستانسياليسم (هستی گرايی يا اصالت وجود)
اگوست کنت
البرز
الفت، عزيزالرحمن
الفت، سيد گل‌پاچا
الله
الهام، عبدالرحيم
امان‌ افغان
امان‌الله (شاه افغانستان)
امين، حفیظ‌الله
امین ارسلا، هدایت
انار دره
انتخابات (يکی از مهمترين ارکان دمکراسی)
انتخابات افغانستان
انتخابات ریاست جمهوری افغانستان
انتخابات شورای ملی افغانستان
انجمن آسیایی بنگال
انجمن ادبی کابل
انجمن تاريخ افغانستان
انجمن مهندسان افغانستان
انجمن نویسندگان بلخ
انجيل
انجيل برنابا
انجيل توماس
انجيل لوقا
انجيل متی
انجيل مرقس
انجیل نادرشاهی
انجيل يوحنا
انسان
انسان‌شناسی
انصاری، خواجه عبدالله (پير هرات)
انفجار بزرگ (Big Bang)
انقلاب اسلامی ايران
انقلاب ثور ═◄ کودتای ٧ ثور ۱۳۵۷
انقلاب سفید افغانستان ═◄ کودتای ٢۶ سرطان ۱۳۵٢
انقلاب سفید ايران
انقلاب صنعتی
انقلاب کبير روسيه
انقلاب کبير فرانسه
انقلاب كشاورزی
انگار، فیض‌محمد
انکیزاسیون (دستگاه تفتیش عقاید)
انوشه، حسن
انيس، غلام‌محی‌الدين
اورشلیم
اوستا
اولمیر (سرايندۀ سرشناس معاصر زبان پشتو)
اهرام مصر
اهورامزدا
ایالات متحده آمريکا
ايران
ايران بزرگ
ايران پيش از تاريخ
ايرانی، قوم
ايرانی، مليت
ایشور داس
اينشتين، آلبرت

فهرست مطالب دانشنامه (به ترتیب حروف الفبا) [ب]


ب

بابر، ظهيرالدين‌محمد
باحث، بحرالدين (مولانا)
باختر (آژانس خبری)
باختر (باکتر، باکتريان)[رجوع کنید به بلخ]
باختر (جهت جغرافيايی = يکی از چهارسو)
بادغيس*
بادغیسی، حنظله
بارق شفیعی، محمدحسن
بارکزی، حبیب‌‌الله‌
بارکزی، دوست‌محمدخان (شاه افغانستان)
بارکزی، شیرعلی‌خان
بارکزی، عبدالرحمن‌خان
بارکزی، محمداعظم‌خان
بارکزی، محمدافضل‌خان
بارکزی، محمدیعقوب‌خان
باستان‌شناسی
باعث، بحرالدين
باغ‌های کابل
باغ بابر
باغ بالا
باغ زنانه
باغ نواب
باغ وحش
بامیان
بانک مرکزی افغانستان
بایزید، شیخ سراج‌الدین (پیر روشان) [*]
بخارا
بدخشان
بدخشی، محمدطاهر
بدخشی، محمدولی‌خان
بدن انسان
برتولت برشت‏
برشنا، عبدالغفور
برکلی، جورج
برمکیان
بزکشی در افغانستان
بسمل، محمدانور
بشردوست، رمضان
بشیر هروی، علی‌اصغر
بغلان
بغلانی، ابو رجا
بگرام
بلخ
بلخی، ابوالحسن (شهید بلخی)
بلخی، ابوالموید
بلخی، ابوزيد
بلخی، ابوشکور (ابوشکور بلخی)
بلخی، ابومحمد بدیع بن محمد
بلخی، ابومعشر
بلخی، احمد بن سهل
بلخی، جلال‌الدين محمد (مولانا) *
بلخی، دقيقی
بلخی، رابعه
بلخی، سید محمداسماعیل *
بلخی، عنصری
بلخی، محمدحنيف (مولوی)
بلخی، معروفی
بند امیر
بندهش (بندوهشن)
بن لادن، اسامه
بنی اسرائيل
بنیاد آیینه فرهنگ افغانستان
بنیاد بیات
بنياد دانشنامۀ آريانا
بنیاد فرهنگی کهزاد
بنيادگرايی (Fundamentalism)
بنيادگرايی اسلامی
بنيادگرايی اسلامی در افغانستان
بنيادگرايی دينی
بنیاد موقوفات محمود افشار
بودا (سیذارتا گوتاما)
بوداگرايی
بودیسم در افغانستان
بهزاد، کمال‌الدين
بيات (قوم)
بيات، احسان الله
بی‌بی‌سی
بيتاب، عبدالحق
بيت‌المقدس
بیدل، عبدالقادر[*]
بيرونی، ابوريحان
بیسمارک، اتو فون
بیکن، فرانسیس
بیلیو، هانری والتر
بينوا، عبدالروف

فهرست مطالب دانشنامه (به ترتیب حروف الفبا) [پ]


پ

پارس (فارس)
پارسی (فارسی)
پارسی باستان (زبان)
پارسی میانه (زبان)
پارسيان هندوستان
پارينه سنگی جديد
پارينه سنگی قديم
پارينه سنگی ميانه
پامير
پان‌ايرانيسم
پان‌تورانيسم (= پان‌ترکيسم)
پان‌عربيسم
پايتخت‌های افغانستان
پتان
پته خزانه (گنجینهٔ پنهان)
پدرام، عبداللطيف [*]
پراگماتيسم
پرتغال
پرتو نادری
پروان
پژواک، عبدالرحمن
پژواک، عتیق‏الله
پشتو (پختو)
پشتو تولنه
پشتون (پختون)
پشتونستان
پغمان
پکتيا
پلوتارك
پنجشير
پنجشیری، دستگیر
پوپل، علی‌احمد
پور داوود، ابراهيم
پور سينا، ابوعلی (ابن‌سینا)
پهلوی (خانواده شاهی ايران)
پهلوی (رضاشاه)
پهلوی (زبان)
پهلوی (قوم پارت)
پهلوی (محمدرضاشاه)
پيدايش انسان
پيدايش جهان
پيدايش زمين
پیمان نظامی ناتو
پیمان نظامی ورشو
پینتر، هارولد (شکسپیر معاصر انگلیس)

فهرست مطالب دانشنامه (به ترتیب حروف الفبا) [ت]


ت

تاج، براتعلی
تاجيک
تاجيکستان
تاريخ
تاریخ ادبیات افغانستان
تاریخ ادبیات پشتو
تاریخ ادبیات فارسی دری
تاريخ اسلام
تاريخ افغانستان
تاریخ امپراتوری روسیه
تاريخ ايران
تاریخ پیدایش حيات
تاريخ خط در افغانستان
تاريخ خط در ايران
تاریخ فلسفه در افغانستان
تاريخ مسيحيت
تاریخ مسیحیت در افغانستان
تاريخ مسيحيت در ايران
تاریخ ملل
تاریخ‌نامه هرات
تاریخ نگارش و خط
تاريخ هنر در افغانستان
تالقانی، نورالله
تايباد [*]
تخار
تخارستان
تخاری (زبان)
تخت جمشيد
ترک
ترکستان
ترکمن
ترکمستان
ترکيه
تروريسم
تره‌کی، نورمحمد
ترين‌کوټ
تسنن (فرقه‌ی مذهبی اسلامی)
تسنن در افغانستان
تشیع (فرقه‌ی مذهبی اسلامی)
تشیع اثنی‌عشری
تشيع در افغانستان
تشيع در ايران
تصوف
تصوف اسلامی
تصوف در افغانستان
تصوف در ايران
تفکيک قوای سه‌گانه
تقسیمات کشوری افغانستان
تمدن
تنظیم‌های جهادی افغانستان
تنی، شهنواز
تور (= تورانی)، قوم
تورات
توران
توروایانا، نجیب‌الله
تيوری تکامل

فهرست مطالب دانشنامه (به ترتیب حروف الفبا) [ث]


ث


ثابت، عبدالجبار (لوی سارنوال (دادستان کل) افغانستان)
ثريا طرزی (شه بانو يا ملکه افغانستان که همسر شاه امان‌الله بود)

فهرست مطالب دانشنامه (به ترتیب حروف الفبا) [ج]


ج

جاده ابریشم
جامعه‌شناسی
جامعه ملل
جامی، عبدالرحمن
جان دالتون
جان لاک
جاويد، عبدالاحمد
جبهۀ کمونیست‌های افغانستان
جبهۀ ملی پدر وطن
جغرافيا
جغرافيای افغانستان
جغرافيای اقتصادی افغانستان
جغرافيای انسانی افغانستان
جغرافيای تاريخی افغانستان
جغرافيای سياسی افغانستان
جغرافيای طبيعی افغانستان
جلال آباد
جلالی، علی‌احمد
جمعيت (نفوس) افغانستان
جمعيت اسلامی افغانستان
جمعیت انقلابی زنان افغانستان (راوا)
جمعيت وطن (حزب میر غلام‌محمد غبار)
جمهوريت در افغانستان
جنايت جنگی (War Crime)
جنایت علیه بشریت (Crime against humanity)
جنبش اسلامی در افغانستان
جنبش اسلامی طالبان
جنبش چپ در افغانستان
جنبش دموکراسی در افغانستان
جنبش ملی اسلامی افغانستان
جنگ اول افغان و انگليس
جنگ جهانی اول
جنگ جهانی دوم
جنگ دوم افغان و انگليس
جنگ‌سالاران افغان
جنگ سوم افغان و انگليس (جنگ استقلال افغانستان)
جنگ‌های سی ساله
جنگ‌های کابل (١٣٧١-١٣٧۵ خورشيدی)
جواد، سيد طيب
جوزجان
جونز، ويليام
جویا، سرور
جويا، ملالی
جهاد افغانستان (نهضت مقاومت افغانستان)
جهان باستان
جهان بينی
جهان معاصر

فهرست مطالب دانشنامه (به ترتیب حروف الفبا) [چ]


چ

چاريکار
چترال
چرخی، غلام‌جيلانی خان
چرخی، غلام‌حيدر خان
چرخی، غلام‌صديق ‌خان
چرخی، غلام‌نبی خان
چغچران
چکری، محمدصديق
چنداول
چنداولی، میرزا محمدمهدی‌خان
چهلستون

فهرست مطالب دانشنامه (به ترتیب حروف الفبا) [ح]


ح

حافظ شیرازی، شمس‌الدین محمد
حامد، سميع
حامد، عبدالصمد
حبیب، اسدالله
حبيبی، عبدالحی
حج
حزب اسلامی افغانستان
حزب حرکت اسلامی افغانستان
حزب خلق (جمعيت خلق، به رهبری دکتر عبدالرحمن محمودی)
حزب دمکراتیک خلق افغانستان
حزب وحدت اسلامی افغانستان
حزب وطن (جمعيت وطن، به رهبری مير غلام‌محمد غبار)
حزب وطن (حزب دکتر نجيب‌الله)
حسينی، سيد حشمت‌الله
حسينی، سيد رفعت‌الله
حسينی، سید محمدایشان
حسينی، سيد محمدداؤد
حسينی، سید نعمت‌الله
حقوق
حقوق بشر (Human Rights)
حکمتيار، گلبدين
حکومت
حملات یازده سپتامبر در آمریکا
حميرا (شه بانو يا ملکه افغانستان که همسر محمدظاهر شاه بود)
حنیف بلخی، محمدحنیف
حیات چیست؟

فهرست مطالب دانشنامه (به ترتیب حروف الفبا) [خ]


خ

خادم، قيام‌الدين
خاکی، عبدالرئوف قندهاری
خبرگزاری‌های افغانستان
ختک
ختک، خوشحال‌خان
خټګر، فتح محمد
خدا
خدابخش
خدایان مصر
خدایان یونان
خرابات
خراسان
خراسان بزرگ
خراسانی، ابومسلم
خسته، خال‌محمد
خط ديورند (خط مرزی افغانستان و پاکستان)
خط سومری
خط میخی
خط هیروگلیف
خلفای راشدين
خلیل، محمدابراهیم
خلیل زاد، زلمی
خليلی، خليل‌الله
خليلی، عبدالکريم
خمینی، روح‌الله
خونيرث
خيام، عمر
خيبر، مير اکبر
خوارزمشاهان
خوشنويسان افغانستان
خوشنويسان ايران
خوشنويسی در افغانستان

فهرست مطالب دانشنامه (به ترتیب حروف الفبا) [د]


د

دادفر، محمداعظم
دادفر سپنتا، رنگین
دادگاه لاهه
داردی، يا دارديک (زبان‌های داردی)
دارمستتر، جيمز
داروین، چارلز
دانش، محمدسرور
دانشگاه کابل
دانشگاه هرات
دانشگاه‌های افغانستان
دانشنامه ═◄ دائرةالمعارف
دانشنامۀ آريانا (دائرةالمعارف افغانی با محتویات جامع و علمی در سطح شبکه جهانی اینترنت است.)
دانشنامه ایرانیکا
دانشنامۀ ادب فارسی
داوی پريشان، عبدالهادی‌خان
داوینچی، لئوناردو
دایرةالمعارف آریانا
دُرّانی، احمدشاه ═◄ ابدالی، احمدشاه
درانی، شهزاده احمدعلی خان
درانی، عايشه
دراويدی، زبان
دراويدی، قوم
درمسال
درمسال کارته پروان (کابل)
دروازی، محمدولی
دره کور بدخشان
دقيقی بلخی، ابو منصور محمد بن احمد
دمکراسی (Democracy)
دمکراسی در افغانستان
دموکریت (دموکریتوس)
دوران يخبندان
دورکیم، امیل
دوستم، عبدالرشيد
دولت مجاهدين
دهقان، غلام‌سرور
دين

فهرست مطالب دانشنامه (به ترتیب حروف الفبا) [ذ]


ذ

ذرات بنیادی
ذکريا، فضل‌احمد (نينواز)
ذکريا، فيض‌محمد

فهرست مطالب دانشنامه (به ترتیب حروف الفبا) [ر]


ر

راتب‌زاد، اناهیتا
راحل، مسعود
راسل، برتراند
راديو افغانستان
راولينسون، هنری سی.
ربانی، برهان‌الدين (رئيس جمهور دولت اسلامی افغانستان)
رحمان بابا
رسانه‌های افغانستان
رُستَم‌التَواریخ
رشاد، عبدالشکور
رشتیا، سید قاسم
رشتین، صدیق‌الله
رسو، ژان ژاک
رضوی، علی
رفيع، حبيب‌الله
رفيق، محمدبشير
رنجبر، عبدالکبیر
روابط افغانستان با جهان
روابط افغانستان و آلمان (جرمنی)
روابط افغانستان و آمريکا
روابط افغانستان و انگليس
روابط افغانستان و ايران
روابط افغانستان و پاکستان
روابط افغانستان و ترکيه
روابط افغانستان و روسيه
روابط افغانستان و شوروی
روابط افغانستان و فرانسه
روابط افغانستان و هند
روابط سياسی ايران و آلمان
رواقیان
روان‌درمانی
روان‌شناسی
روان فرهادی، عبدالغفور
رودهای افغانستان
رود آمو ═◄ آمودريا
رود کابل
رود هلمند ═◄ هيرمند

رودکی سمرقندی، ابوعبدالله جعفر
روزشمار کودتای هفتم ثور سال ۱۳۵۷ خورشیدی
روزنامه‌های افغانستان
روزنامهٔ آرمان ملی
روزنامهٔ اراده
روزنامهٔ اصلاح
روزنامهٔ افغانستان
روزنامهٔ انيس
روزنامهٔ پرچم
روزنامهٔ پیمان
روزنامهٔ چراغ
روزنامهٔ خلق
روزنامهٔ حقيقت انقلاب ثور
روزنامهٔ راه نجات
روزنامهٔ شعله جاويد
روزنامهٔ کاروان
روزنامهٔ ویسا
روزنامهٔ هشت صبح

روزنامه‌نگاری در افغانستان
روستا باختری، محمدصابر
رومانوف، نيکلای الکساندروويچ
رهبر، عبدالقيوم
رهپو طرزی، صديق
رهنورد زرياب، محمداعظم*
رهين، سید مخدوم
رهين، عبدالرسول

فهرست مطالب دانشنامه (به ترتیب حروف الفبا) [ز]


ز

زابل
زابلستان
زابلی، عبدالمجيد
زاخیل وال، عمر
زبان اوستايی
زبان بخدی (زبان بلخی)
زبان پشتو
زبان تخاری
زبان ترکی
زبان دری (زبان فارسی دری = زبان فارسی)
زبان سغدی
زبان سنسکريت
زبان فارسی باستان
زبان فارسی ميانه
زبان هند و آريايی
زبان هند و اروپايی
زبان‌های آريايی
زبان‌های افغانستان
زرتشت (زردشت)
زرتشتگری
زرتشتيان
زردشت بهرام پژدو
زرنج
زرياب، سپوژمی
زرين‌کوب، عبدالحسين
زغال‌سنگ (تاريخچه استخراج زغال‌سنگ در افغانستان)
زکات
زلاند، جليل
زلاند، سارا
زلزله
زمان
زمان زرتشت
زمين داور
زنادقه
زنديان
زهری، عبدالحميد
زهما، علی‌محمد
زيار، مجاوراحمد
زيديه
زين‌الاخبار

فهرست مطالب دانشنامه (به ترتیب حروف الفبا) [ژ]


ژ

ژوبل، محمد حیدر
ژوندون (مجلهٔ زندگی)
ژیلا (ميرمن ژیلا)

فهرست مطالب دانشنامه (به ترتیب حروف الفبا) [س]


س

سادات
ساربان، عبدالرحيم
سارتر ژان‌پل
سازمان آزادی‌‌بخش مردم افغانستان (ساما)
سازمان انقلابی زحمتكشان افغانستان (سازا)
سازمان بهداشت جهانی (WHO)
سازمان جهانی کار
سازمان دموکراتيک نوين (سازمان جوانان مترقی = شعلۀ جاويد) *
سازمان رهايی افغانستان *
سازمان فدائیان زحمت‌کشان افغانستان (سفزا)
سازمان عفو بین‌‌الملل
سازمان غذا و کشاورزی سازمان ملل متحد
سازمان غیردولتی (Non Governmental Organization = NGO)
سازمان کنفرانس اسلامی
سازمان ملل متحد
سازمان یونسکو
ساسانيان
سامانيان
سانسور در افغانستان
سرآهنگ، محمدحسين
ستيرنه، ژرژ مورگن
سنسکريت (زبان)
سراج‌‌الاخبار افغانستان
سراج‌‌الاخبار افغانیه
سربلند، عبدالمجید
سردار کابلی، حيدرقلی
سردار عبدالولی
سرشار شمالی، غلام شاه
سرمايه‌‌داری
سروری، اسدالله *
سعدی شیرازی، مُصلِح‌‌الدين
سغد
سقراط
سکاها
سکولاريسم
سلجوقی، صلاح‌‌الدين
سلمان فارسی
سليمان لايق، غلام‌‌مجدد
سمر، سيما
سمرقند
سمندر غوريانی، عبدالله *
سنایی غزنوی
سنگ‌نبشته‌ی رَباطک
سنی (اهل سنت و جماعت)
سوات
سودا، محمداسماعیل
سوره‌های قرآن
سوريه
سوريان
سوشيانت (نجات‌‌دهنده در آيين زرتشتی)
سیاه‌چال‌ها (Black Holes)
سياست
سیاست مصالحۀ ملی
سياف، عبدالرب رسول
سياه سنگ، صبورالله [+]
سيد قاسم خان
سيستان (نيمروز)
سیستانی، محمداعظم
سيک‌‌های افغانستان
سيماها و آواها
سیمُرغ
سينمای افغانستان

فهرست مطالب دانشنامه (به ترتیب حروف الفبا) [ش]


ش

شادان، سيما
شادان، عبدالله
شادان، کريم
شام آخر
شاه دو شمشيره
شاهدان يهوه
شاه محمود خان
شاهنامه فردوسی
شایق افندی، محمدهاشم
شايق جمال، ميرغلام حضرت
شبرغان
شبکه جهانی آريانا
شرعی جوزجانی، سيد عبدالحکيم
شرق، محمدحسن
شرکت هوایی آریانا
شريعتی، علی
شعاع، مير علی‌اصغر *
شعر سپید در افغانستان
شعله جاويد (جريده)*
شفا، شجاع‌الدين
شفيعی كدكنی، محمدرضا
شفیق، محمدموسی *
شق‌القمر
شمعریز، محمدرفیق
شمس‌النهار (جريده)
شناخت (اپيستمولوژی = Epistemology)
شورای حل و عقد
شورای ملی افغانستان (پارلمان افغانستان)
شهرانی، عنايت‌الله [*]
شهرانى، نعمت‌الله
شهرستانی، شاه علی‌اکبر
شهرهای افغانستان
شهید بلخی
شیر دروازه (کوه در کابل)
شيرزوی، گل‌آغا
شيعه (رجوع شود به: تشيع)
شيفته، گل‌احمد
شينواری، اميرحمزه

فهرست مطالب دانشنامه (به ترتیب حروف الفبا) [ص]


ص

صابری، وحيد
صادق، رفيق
صافی، میرزا محمدحسین خان
صدام حسین (عبدالمجید تکریتی)
صدقی، محمدعثمان
صدیقی، جلال‌الدین
صراحت روشنی، ليلا
صفا، محمد ابراهيم
صفا، ذبيح‌الله
صفويه (سلسله پادشاهی در ايران)
صنايع افغانستان
صندوق بین المللی پول
صندوق بین المللی توسعه کشاورزی
صندوق كودكان سازمان ملل (يونيسف)
صوبه سرحد

فهرست مطالب دانشنامه (به ترتیب حروف الفبا) [ض]


ض

ضیايی، محمدحکيم

فهرست مطالب دانشنامه (به ترتیب حروف الفبا) [ط]


ط

طب مشرق زمین
طبری، احسان
طبیبی، عبدالحکیم
طرزی، محمود
طلا تپه *
طنز در ادبیات فارسی
طنز پردازان افغانستان
طنز پردازان در ایران
طنز پردازان تاجیکستان
طنين، ظاهر
طهوری، محمد ناصر

فهرست مطالب دانشنامه (به ترتیب حروف الفبا) [ظ]

فهرست مطالب دانشنامه (به ترتیب حروف الفبا) [ع]


ع

عاجز، آدینه‌محمد خان
عادل، محمدابراهیم
عاشقان و عارفان
عاصی، عبدالقهار
عبدالظاهر (نخست وزير افغانستان)
عبدالله، عبدالله
عبیدی، محمداعظم
عثمان بن عفان (رض)
عثمان، محمداکرم
عثمان هستی، سيد موسی
عجايب هفت‌گانه جهان‏
عجم
عرب
عرب - افغانها
عبدالرحمن بابا
عبدالظاهر (صدراعظم افغانستان در دهۀ دمکراسی)
عبدالقدير (حاجى عبدالقدير)
عربستان
عزام، عبدالله
عزيز نعيم
عزيزی بانک
عشقری، غلام نبی (صوفی عشقری)
عطار نيشابوری، فريدالدين
عطار هروی، محمدعلی
علم (دانش = Science)
علمی، محمديوسف
علمی، حامد
علوم پزشکی (طب)
علی (ع)
عمر ابن خطاب (رض)
عهدنامه وستفالی ═◄ قرارداد وستفالی

فهرست مطالب دانشنامه (به ترتیب حروف الفبا) [غ]


غ

غبار، مير غلام‌محمد
غزنوی، ابوجابر
غزنويان
غزنی (غزنه)
غفورزی، عبدالرحيم
غلام‌حسین (استاد موسيقی)
غنی احمدزی، محمداشرف
غور (غرجستان)
غوربندی، جوهرشاه
غوربندی، عبدالقدوس
غوريان

فهرست مطالب دانشنامه (به ترتیب حروف الفبا) [ف]


ف

فارس (پارس)
فارسی دری (زبان)
فارسی، سلمان
فارياب
فدوی، آمنه
فرحان، محمدنعیم
فرخ، قادر
فردوسی، ابوالقاسم حسن
فرويد، زيگموند
فرهاد، غلام‌محمد
فرهنگ
فرهنگ، مير محمدصديق
فرهنگستان زبان و ادب فارسی ايران
فرید، عبدالصبور
فطرت ناشناس، محمدصادق
فقيرنبی
فکرت، محمدآصف
فکری سلجوقی، عبدالرئوف
فلات ايران
فلسفه
فلسفه پيشامدرن
فلسفه قرون وسطی
فلسفه مدرن
فن‌آوری ارتباطات در افغانستان (رجوع شود به: ارتباطات در افغانستان)
فنائی، فضل‌احمد (دکتر عبدالرحمان)
فهيم، محمدقسيم
فيروزکوه
فيزيک (Physics)
فیض‌احمد (بنیانگذار سازمان رهایی افغانستان)

فهرست مطالب دانشنامه (به ترتیب حروف الفبا) [ق]


ق

قاجار
قاجار، آقامحمدخان
قاجار، فتحعلی شاه
قاجار، محمدشاه
قاجار، ناصرالدين شاه
قاری‏زاده صدقی، احمد ضیاء
قاری‏زاده، ضياء
قاری عبدالله
قاسمیار، محمداسماعیل
قانون احوال شخصیه شیعیان
قانون نیوتن
قانونی، يونس
قایل‌زاده، باقی
قباديانی، ناصر خسرو*
قرارداد وستفالی
قرآن کريم
قره کمر
قزلباش
قندوز
قندهار (کندهار)*
قندی آغا، محمد عبدالحمید
قوانين افغانستان
قوانين اساسی افغانستان
قانون اساسی سال ۱۳٤۳
قانون اساسی سال ۱۳۵۵
قانون اساسی سال ۱۳٨٢
قوم
قوم‌گرايی
قومیت‌گرایی در افغانستان
قوه اجرائيه افغانستان
قوه قضائیه افغانستان
قوه مقننه افغانستان
قیام سوم اسفند سال ۱۳۵۸ مردم کابل
قيام مسجد گوهرشاد * *

فهرست مطالب دانشنامه (به ترتیب حروف الفبا) [ک]


ک

کابل
کابلستان
کابلشاهان
کابينه‌ها(مجالس وزرا)ی افغانستان
کاپيسا
کاتب هزاره، فيض محمد
کارل مارکس
کارمل، ببرک
کاظمی، سید مصطفی
کاظمی، محمدکاظم
کاکړ، محمدحسن
کالاش
کانت، ایمانوئل
كتابخانه‌های افغانستان
کتاب مقدس
کتابنامه (مربوط به افغانستان‌شناسی)
کتاب‌های آسمانی
کتاب‌های پهلوی
کتاب‌های شش‌گانه (كتب سته = شش کتاب معروف حدیث اهل سنت)
کرد
کردستان [*]
کرزی، عبدالاحد
کرزی، عبدالحامد
کره زمين
کسن، رنه
کشتار غير نظاميان
کشتمند، سلطان‌علی [*]
کشککی، برهان‌الدین
کشککی، صباح‌الدین
کشورکمال، مينا
کشورهای جهان
کلکان
کلکانی، حبیب‌الله
کلکانی، سید عبدالمجید
کليسا
کليسايی تعميدی افغان
کلينی، ابوجعفر محمد
کمیسیون عالی آوارگان سازمان ملل متحد
کمیسیون عالی حقوق بشر
کميسيون مستقل انتخابات افغانستان
کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان[*]
كميسيون‌های دولت جمهوری اسلامی افغانستان
کندهاری، محمدابراهيم
کنفرانس بن
كنوانسيون‌ حقوق‌ كودك
كنوانسيون‌ مربوط‌ به‌ وضع‌ پناهندگان
کوارک (Quark)
کوپرنیک، نیکلاس
کودتای ٢۶ سرطان ۱۳۵٢
کودتای ٧ ثور ۱۳۵۷
کودتای نظامی شانزدهم حوت ۱۳۶۸ (كودتای شهنواز تنی)
کودتای حمل ۱۳۷۱
کوروش پارسی (نخستين شاه هخامنشی)
کوشان، غلام‌حضرت
کوشان، محمد قوی
کوشانیان (سلسله شاهان پيش از اسلام)
کوهستان (کهستان)
کوه‌های افغانستان
کوهدامنی، عاقل بیرنگ
کهزاد، احمدعلی
کهزاد، محمدنبی
کهزاد، يوسف
کهگدای، نورمحمد
کیهان‌شناسی (Cosmology)

فهرست مطالب دانشنامه (به ترتیب حروف الفبا) [گ]


گ

گاتاها (گاثاها يا گاتها)
گاليله (گاليلئو گاليلئی)
گاوسوار، محمدابراهيم
گرديز
گرشاسپ
گشتاسپ
گل دره
گورکانی، تیمور
گوهرشاد
گويا، سرور
گويته، یوهان ولفگانگ
گيلانی، سيد احمد
گيلانی، سيد اسحاق
گيلانی، سيد حامد
گيلانی، فاطمه
گیلگمش

فهرست مطالب دانشنامه (به ترتیب حروف الفبا) [ل]


ل

لاهوتی، ابوالقاسم
لاهوری، محمداقبال *
لشکرگاه
لطیفی، عبدالرشید
لغمان
لغمانی، سید قاســم‌خان
لودی، ابراهيم
لودی، بهلول
لودی، سکندر
لوديان (سلسله لودی)
لودين، عبدالرحمان
لوگر
لوگری، ابوالحسن
لوگوس (کلام - پیام)
لهراسپ
لوی څارنوالی
لويه جرگه
لويه جرگه‌ها در افغانستان
لنین، ولادیمیر ایلیچ اولیانوف

فهرست مطالب دانشنامه (به ترتیب حروف الفبا) [م]


م

ماده
مادها
مارکسیسم - لنینیسم
ماکس مولر، فريدريش
ماکس وبر
مايل هروی، مير غلام‌رضا
مایل هروی، نجيب
مبارز، عبدالحميد
مبلغ، محمداسماعيل
متافيزيک
مجاهدين افغان
مجتمع جامعهٔ مدنی افغانستان
مجددی، صبغت‌الله (رئيس دولت مؤقت مجاهدين)
مجلس سنای افغانستان
مجروح، سيد بهاءالدين
مجروح، سيد شمس‌الدين
مجلس نمایندگان افغانستان
مجلهٔ کابل
محسنی، محمدآصف
محقق، محمد
محمد(ص)، پيامبر اسلام
محمد (مهدی موعود)
محمداختر خان
محمداسماعيل خان
محمدداوود (نخستين رئيس جمهور افغانستان)
محمدظاهر (صدراعضم افغانستان)
محمدظاهر شاه
محمد عبدالغنی خان
محمدنادر (شاه افغانستان)
محمدهاشم خان (صدراعظم افغانستان)
محمد یوسف (نخستين صدراعظم دهۀ دمکراسی)
محمودی، عبدالرحمان
مدرسه گوهرشاد در هرات
مذهب
مرادی غياث‌آبادی، رضا
مردم افغانستان
مرزهای افغانستان
مزار شريف
مزاری، عبدالعلی
مستغنی، عبدالعلی
مسجد الاحرام
مسجد الاقصا
مسعود، احمدشاه
مسعودی، ابواحسن علی
مسيح، عيسی
مسيحيان افغان
مسيحيت
مشاهير افغانستان
مشروطيت در افغانستان
مصر
مطبوعات در افغانستان
معاهدهٔ پاریس
معراج
معروفی، محمدیحیی
مغز انسان
مغول
مغول، چنگيزخان
ملت
ملت‌گرایی
مکتب فرانکفورت
مکتب‌های ادبی
منشور سازمان ملل متحد
منشور کوروش
منظومه شمسی
مواد مخدر در افغانستان
موافقتنامه‌ی بن (در مورد افغانستان)
موافقتنامه‌ی ژنو
موزه تاریخ طبیعی آمریکا
موزیم ملی افغانستان
موسسات تحصيلات عالی دولتی
موسولینی، بنیتو
موسی (پيامبر يهود)
موسيقی
موسيقی‌ در افغانستان
موسيقی‌دانان افغانستان
مومند، عبدالحمید
مومند، محمدگل
مونتسکیو، شارل دو
مهاباراتا
مهاجران افغان
مهرين، نصير
مهدی، محمد (امام زمان)
مهديزاده کابلی
ميثاق، عبدالکريم
مير سيدقاسم‌خان *
ميلَـۀ گل سرخ (جشن گل سرخ)
میمنه‌گی، غلام‌محمد
ميوندوال، محمدهاشم

فهرست مطالب دانشنامه (به ترتیب حروف الفبا) [ن]


ن

ناسيوناليسم (Nationalism)
ناسيوناليسم افغانی
ناسيوناليسم ايرانی
ناشناس، صادق فطرت
ناظمی، عبدالطیف
نام‌های تاريخی افغانستان
نام‌های تاريخی ايران
نالان، خالد
نبی
نبی‌گل (استاد موسيقی)
ندای خلق
نديم کابلی، عبدالغفور *
نزیهی جلوه، محمدکریم
نژاد
نژادپرستی
نشریات افغانستان
نشنال جئوگرافیک
نظام سياسی افغانستان
نظامی عروضی سمرقندی
نظامی گنجوی
نعیمی، علی‌احمد
نفيسی، سعيد
نقشبنديه
نکهت، محمدسعید
نکهت دستگیر زاده، حميرا
نگارستان ملى افغانستان
نماز
نوایی، علی‌شیر
نورانی، جلال
نورستان
نورستانی (زبان)
نورستانی، عبدالحکيم‌خان
نورستانی (قوم)
نورستانی، محمدسرورخان
نوروز [*]
نوسنگی
نوشاخ (بلندترین قله کوه در افغانستان)
نويد، حامد
نهضت اسلامی در افغانستان
نهضت روشانيان
نهضت، محمدحسین
نهضت مدنی افغانستان
نيازی، غلام‌محمد
نیروی بخار
نيـچه، فـريدريش ویلهلم
نیکپی، محمدثنا
نیلاب رحیمی، غلام‌فاروق
نينواز، فضل‌احمد ذکريا
نیوتن، اسحاق

فهرست مطالب دانشنامه (به ترتیب حروف الفبا) [و]


و

واصف باختری، محمدشاه
واصف، محمدسرور
واله، عبدالحق
وحدت الوجود
ودا (ويدا)
وردک، عبدالرحیم
ورزش افغانستان *
وزارتخانه‌های افغانستان
وزيرستان
وکیلی پوپلزائی، عزیزالدین
ونديداد
ویساک (جشن مذهبی سيکها)
ويسپرد
ویش زلمیان (جنبش جوانان بيدار)

فهرست مطالب دانشنامه (به ترتیب حروف الفبا) [ه‍]


ه‍

هاتف، عبدالرحيم
هاشمی، سيد سعدالدين
هايدگر، مارتين
هپتالیان
هجویری غزنوی، علی [*]
هخامنشيان (نخستين سلسله پارسی)
هدف، عزيزالله
هرات
هرودوت
هريرود
هزاره (قوم)
هزاره، عبدالخالق
هزاره‌جات
همايون، غلام سرور
هشت ثور ١٣٧١
همت، محمدموسی
هند (هندوستان)
هندواروپايی
هندوايرانی
هندوکش
هندوگرایی (هندويسم يا آيين هندو)
هندوهای افغانستان
هنر [*]
هنر خوشنويسی
هنرستان غلام‌محمد ميمنه‌گی
هوتکی، ميرويس‌خان
هوتکيان
هولوکاست
هويدا، ظاهر
هیتلر، آدولف
هيرمند (رود هلمند)
هيرمند (ولايت هلمند)

فهرست مطالب دانشنامه (به ترتیب حروف الفبا) [ی]