سه‌شنبه ۱۲ ژانویهٔ ۲۰۱۰

دانشکاه آريانا


دانشگاه آريانا، متشکل از دانشکده‌های مجازی (بدون مرز)، به‌منظور ایجاد تسهیلات در زمینۀ فراگیری دانش، بزودی تاسیس می‌گردد. این دانشگاه، محیطی مناسب برای افرادی است که به دلایل متعدد از جمله در دسترس نبودن منابع به زبان فارسی و یا هزینه‌های سنگین آموزشی، از فراگیری علوم محروم هستند.

در این دانشگاه تعداد زیادی مقاله، تحقیق و کتب مفید فارسی برای استفاده همگان در دسترس خواهد بود. امیدواریم که با یاری خداوند و با کوشش همکاران عزیزمان و همچنان پشتیبانی شما دوستان، در آینده کتابها و مقالات بیشتری به گنجینۀ دانشگاه افزده گردد که همگان به‌طور رایگان بتوانند از آنها بهره ببرند.

پنجشنبه ۳۰ اکتبر ۲۰۰۸

بياموز و بشنو ز هر دانشی
بيابی ز هر دانشی رامشی

فراخوان

دانشنامهٔ آريانا مرجعی است که در آن هرکسی در این جهان مى‌تواند به طور آزاد و رایگان به قسمتی از دانش بشری دسترسی داشته باشد. لطفاً اين دانشنامه را حمايت کنيد.

دانشنامه‌ كه‌ معادل‌ فارسى‌ دری دائرةالمعارف‌ عربى‌ است‌، به‌ مجموعه‌ای‌ اطلاق‌ مى‌شود كه‌ اطلاعاتى‌ جامع‌ و در عين‌ حال‌ فشرده‌ دربارهٔ دانسته‌ها و يافته‌های‌ بشر در اختيار خوانندگان‌ مى‌گذارد. گردآوری چنين‌ مجموعه‌هايی مستلزم دانش وسيع در عرصه دانش‏های طبیعی و علوم انسانی است.

اگر مراد ما از "دانشنامهٔ آريانا" همه آن نوشتارها باشد که ميراث دانش بشر است، خواه‏ناخواه این مفهوم، حوزه وسیعی از معارف بشر را، تقریبا به وسعت همه ابعاد حیات و شؤون زندگانی دربر خواهد گرفت.

همین وسعت محتوا و فراخی دامنه "دانشنامه"، بی‏تردید، نیاز به تخصّصهای گوناگون و معارف مختلف دارد که معمولاً در یک نفر، گرد نمی‏آیند و یک دانش پژوه هر اندازه هم بسیارخوان و بسیاردان باشد، معمولاً از گشودن همه گره‏ها و اکتشاف جمیع دقایق و شناخت همه دانش‏ها، ناتوان خواهد بود.

اینجاست که ضرورت مشارکت و همکاری و همدستی دانشوران و متخصّصان مختلف در پژوهش‏های علوم بشری خودنمایی می‏کند.

دانشنامهٔ آريانا امیدوار است از طریق نشر مقالات نکته‏سنجانه و نقّادانه پژوهشگران ساحت‏های مختلف فرهنگ و تمدّن قدیم و جديد، بتواند زمینه‏ی بهتر برای همکاری و مشارکت اهل تحقیق در تدوين اين دانشنامه و دست‏یابی به متون صحیح‏تر و تحلیل‏های منطقی‏تر فراهم سازد و از مجموع آموخته‏ها و اندوخته‏های دانشوران و محقّقان حوزه دانش بشری در این راه استمداد کند.

بنابراين، بدينوسيله از کليه دانشمندان گرامی افغانستان، ايران و تاجيکستان خواهشمنديم که در جهت گسترش و رفع اشتباهات دانشنامه با ما همکاری بفرمايند.

توجه: سرواژه‏های که تاکنون هیچ ویرایشی در آن صورت نگرفته باشد، به رنگ قرمز خواهد بود و چنان‌که صفحه‏ای برای آن ايجاد شود و مقاله‏ی پیرامون آن نگارش يابد، در اين صورت، این پیوند، آبی دیده می‌شود.


پست الکترونيکی: aryanapedia@yahoo.de

پنجشنبه ۱۱ سپتامبر ۲۰۰۸

فهرست مطالب دانشنامه (به ترتیب حروف الفبا) [آ]


آ

آب و هوای افغانستان
آبش خاتون
آپوکریفا (Apocrypha)
آتش‌سوزی سینما رکس
آتشکدۀ نوبهار
آخناتون
آخندزاده، محمدعمر (ملا عمر رهبر طالبان و امير امارت اسلامی افغانستان)
آدم و حوا
آرامی، زبان
آرتی، غلام‌محی‌الدین
آرشیف ملی افغانستان
آرمان، محمدحسين
آريا
آريان، عبدالطيف
آريانا (دائرةالمعارف افغانستان)
آريانا (دانشنامهٔ رایانه‌ای افغانستان)
آريانا (شرکت هواپیمايی افغانستان)
آريانا (مجله، نشريه انجمن تاريخ افغانستان)
آريانا (نام‌های تاريخی افغانستان)
آريانا (يکی از شبکه‌های تلویریونی افغانستان)
آريايی، زبان
آريايی، قوم
آزاد کابلی، میر محمدعلی خان
آزادی
آشور
آشوری، داریوش
آصفی، همایون شاه
آق کپرک
آل احمد، جلال
آل سامان
آل سلجوق
آل شنسب (نگاه کنيد به: غوریان)
آل طاهر
آل کرت
آلمان
آنتونی گیدنز
آنكتيل دوپرون، ابراهام
آمريکا
آمودريا
آموزش و پرورش در افغانستان
آموزگار يگانه، ژاله
آوازخوانان افغانستان
آهنگ، محمدآصف
آی خانم
آيين، غلام‌علی
آيينه، محمديوسف

فهرست مطالب دانشنامه (به ترتیب حروف الفبا) [ا]


ا

ائيرينه ويجه*
ابدالی، احمدشاه (شاه افغانستان)
ابدالی، تيمورشاه (شاه افغانستان)
ابدالی، زمانشاه (شاه افغانستان)
ابدالی، شاه شجاع (شاه افغانستان)
ابدالی، شاه محمود (شاه افغانستان)
ابلاغ، عنايت‌الله
ابليس (رجوع شود به: شيطان)
ابن‌بطوطه
ابن سينا، ابوعلی حسین
ابوبکر صديق (رض)
ابوحنیفه نعمان بن ثابت
ابوشکور بلخی (رجوع کنید به بلخی، ابوشکور)
ابوهريره [*]
ابی بن کعب
اپیکوریان
اتحاد مشرقی (جريده جلال‌آباد افغانستان)
اتحادیه اروپا
اتحادیه ‌روزنامه‌نگاران افغانستان
اتحاديه کارگران افغانستان
اتحاديه محصلان (دانشجويان) افغانستان
اتحادیه ملی ژورنالیستان افغانستان
اتحاديه نويسندگان افغانستان
اَتُم
اجلاس بن
احدی، انورالحق
احزاب سياسی در افغانستان
احمدزی، نجیب‌الله (رئیس جمهور افغانستان)
احمدظاهر (هنرمند آوازخوان)
احمدی‌نژاد، محمود
اختر، محمدحيدر
ادبيات
ادبيات اوستايی
ادبيات پشتو
ادبيات پهلوی
ادبيات سانسكريت
ادبيات عاميانه افغانستان
ادبيات فارسی دری*
ادبيات کودکان
ادبيات معاصر افغانستان
ادبيات مقاومت
ارتباطات در افغانستان (فن‌آوری ارتباطات) [*]
ارتش ملی افغانستان
ارتش سرخ شوروی در افغانستان
ارزگان
ارسطو
ارغنداب
ارغون شاه (ابوعبدالله)
ارگ شاهی کابل
ارنست رنان
ازبيک (قوم)
ازدواج
ازدواج اجباری
ازدواج مؤقت (غير دائم)
اساطير آريايی
اساطير بين‌النهرين
اساطير مصر
اساطیر یونان
اسپنتا، رنگین دادفر
اسپینوزا، باروخ
استالین، ژوزف
استراتژی آمریکا در افغانستان
استراتژی توسعه ملی افغانستان
استروس، کلود لوی
استقلال افغانستان
استوارت ‌میل، جان
اسرائیل
اسطوره
اسکافی، ابوحنیفه
اسکیزوفرنی (Schizophrenia)
اسلام
اسماعیل‌ (فرزند ابراهيم)
اسماعیل‌ سامانی
اسماعيليه (فرقه‌ی مذهبی اسلامی)
اسماعیلیه در افغانستان
اشا (قانون هستی)
اصول اساسی وظایف انقلابی جمهوری دموکراتیک افغانستان
اعتمادی، غلام‌فاروق
اعتمادی، محمدهمايون
اعتمادی، نورمحمد
اعظمی، غلام‌جيلانی
اعلامیه جهانی حقوق بشر
اعلاميه جهانی حقوق كودك
اعلامیه مشترک اتحادیه اروپا و افغانستان
افريدی
افشار، قوم
افشار، نادرشاه
افشار یزدی، محمود
افغان، قوم
افغان، مليت
افغان، آزادخان
افغان، اشرف
افغان، محمود
افغان فيلم
افغان ملت (حزب افغان سوسیال دموکرات)
افغان‌ها در ايران
افغان‌ها در هند
افغانی، سيد جمال‌الدين
افغانستان
افغانستان پيش از تاريخ
افلاطون
اقتصاد
اقلیدس
اقوام در افغانستان
اگزيستانسياليسم (هستی گرايی يا اصالت وجود)
اگوست کنت
الهیات
الهیات اسلامی
الهیات مسیحی
الهیات یهود
البرز
الفت، عزيزالرحمن
الفت، سيد گل‌پاچا
الله
الهام، عبدالرحيم
امان‌ افغان
امان‌الله (شاه افغانستان)
امين، حفیظ‌الله
امین ارسلا، هدایت
امین‌المکاتیب، سردار عبدالوهاب خان
انار دره
انتخابات (يکی از مهمترين ارکان دمکراسی)
انتخابات افغانستان
انتخابات ریاست جمهوری افغانستان
انتخابات شورای ملی افغانستان
انجمن آسیایی بنگال
انجمن ادبی کابل
انجمن تاريخ افغانستان
انجمن مهندسان افغانستان
انجمن نویسندگان بلخ
انجيل
انجيل برنابا
انجيل توماس
انجيل لوقا
انجيل متی
انجيل مرقس
انجیل نادرشاهی
انجيل يوحنا
انسان
انسان‌شناسی
انصاری، خواجه عبدالله (پير هرات)
انفجار بزرگ (Big Bang)
انقلاب اسلامی ايران
انقلاب ثور ═◄ کودتای ٧ ثور ۱۳۵۷
انقلاب سفید افغانستان ═◄ کودتای ٢۶ سرطان ۱۳۵٢
انقلاب سفید ايران
انقلاب صنعتی
انقلاب کبير روسيه
انقلاب کبير فرانسه
انقلاب كشاورزی
انگار، فیض‌محمد
انکیزاسیون (دستگاه تفتیش عقاید)
انوشه، حسن
انيس، غلام‌محی‌الدين
اور (زادگاه ابراهيم پيامبر)
اورشلیم
اوستا
اولمیر (سرايندۀ سرشناس معاصر زبان پشتو)
اهرام مصر
اهورامزدا
ایالات متحده آمريکا
ايران
ايران بزرگ
ايران پيش از تاريخ
ايرانی، قوم
ايرانی، مليت
ایشور داس
اينشتين، آلبرت

فهرست مطالب دانشنامه (به ترتیب حروف الفبا) [ب]


ب

بابر، ظهيرالدين‌محمد
بابل
باحث، بحرالدين (مولانا)
باختر (آژانس خبری)
باختر (باکتر، باکتريان)[رجوع کنید به بلخ]
باختر (جهت جغرافيايی = يکی از چهارسو)
بادغيس*
بادغیسی، حنظله
بارق شفیعی، محمدحسن
بارکزی، حبیب‌‌الله‌
بارکزی، دوست‌محمدخان (شاه افغانستان)
بارکزی، شیرعلی‌خان
بارکزی، عبدالرحمن‌خان
بارکزی، محمداعظم‌خان
بارکزی، محمدافضل‌خان
بارکزی، محمدیعقوب‌خان
باستان‌شناسی
باعث، بحرالدين
باغ‌های کابل
باغ بابر
باغ بالا
باغ زنانه
باغ نواب
باغ وحش
بامیان
بانک مرکزی افغانستان
بایزید، شیخ سراج‌الدین (پیر روشان) [*]
بحر المیت (دريای مرده يا دريای نمک)
بخارا
بدخشان
بدخشی، محمدطاهر
بدخشی، محمدولی‌خان
بدن انسان
برتولت برشت‏
برشنا، عبدالغفور
برکلی، جورج
برمکیان
برنابا
بزکشی در افغانستان
بسمل، محمدانور
بشردوست، رمضان
بشیر هروی، علی‌اصغر
بطلمیوس (کلادیوس پتالومی)
بغلان
بغلانی، ابو رجا
بغلانی، محمدبشير
بگرام
بلخ
بلخی، ابوالحسن (شهید بلخی)
بلخی، ابوالموید
بلخی، ابوزيد
بلخی، ابوشکور (ابوشکور بلخی)
بلخی، ابومحمد بدیع بن محمد
بلخی، ابومعشر
بلخی، احمد بن سهل
بلخی، جلال‌الدين محمد (مولانا) *
بلخی، دقيقی
بلخی، رابعه
بلخی، سید محمداسماعیل *
بلخی، عنصری
بلخی، محمدحنيف (مولوی)
بلخی، معروفی
بند امیر
بندهش (بندوهشن)
بن لادن، اسامه
بنی اسرائيل
بنیاد آیینه فرهنگ افغانستان
بنیاد بیات
بنياد دانشنامۀ آريانا
بنیاد فرهنگی کهزاد
بنيادگرايی (Fundamentalism)
بنيادگرايی اسلامی
بنيادگرايی اسلامی در افغانستان
بنيادگرايی دينی
بنیاد موقوفات محمود افشار
بودا (سیذارتا گوتاما)
بوداگرايی
بودیسم در افغانستان
بهار، مهرداد
بهزاد، کمال‌الدين
بيات (قوم)
بيات، احسان الله
بی‌بی‌سی
بيتاب، عبدالحق
بيت‌المقدس
بیدل، عبدالقادر[*]
بيرونی، ابوريحان
بیسمارک، اتو فون
بیکن، فرانسیس
بیلیو، هانری والتر
بين‌النهرين (ميان‌رودان)
بينوا، عبدالروف

فهرست مطالب دانشنامه (به ترتیب حروف الفبا) [پ]


پ

پارس (فارس)
پارسی (فارسی)
پارسی باستان (زبان)
پارسی میانه (زبان)
پارسيان هندوستان
پارينه سنگی جديد
پارينه سنگی قديم
پارينه سنگی ميانه
پاکستان
پامير
پان‌ايرانيسم
پان‌تورانيسم (= پان‌ترکيسم)
پان‌عربيسم
پايتخت‌های افغانستان
پتان
پته خزانه (گنجینهٔ پنهان)
پدرام، عبداللطيف [*]
پراگماتيسم
پرتغال
پرتو نادری
پروان
پژواک، عبدالرحمن
پژواک، عتیق‏الله
پشتو (پختو)
پشتو تولنه
پشتون (پختون)
پشتونستان
پغمان
پکتيا
پلوتارك
پنجشير
پنجشیری، دستگیر
پوپر، کارل
پوپل، علی‌احمد
پور داوود، ابراهيم
پور سينا، ابوعلی (ابن‌سینا)
پهلوی (خانواده شاهی ايران)
پهلوی، رضاشاه
پهلوی (زبان)
پهلوی (قوم پارت)
پهلوی، محمدرضاشاه
پيدايش انسان
پيدايش جهان
پیدایش حيات
پيدايش زمين
پيش از تاريخ
پيشداديان
پیمان نظامی ناتو
پیمان نظامی ورشو
پینتر، هارولد (شکسپیر معاصر انگلیس)

فهرست مطالب دانشنامه (به ترتیب حروف الفبا) [ت]


ت

تاج، براتعلی
تاجيک
تاجيکستان
تاريخ
تاریخ ادبیات افغانستان
تاریخ ادبیات پشتو
تاریخ ادبیات فارسی دری
تاريخ اسلام
تاريخ افغانستان
تاریخ امپراتوری روسیه
تاريخ ايران
تاریخ پیدایش حيات
تاريخ خط در افغانستان
تاريخ خط در ايران
تاریخ فلسفه در افغانستان
تاريخ مسيحيت
تاریخ مسیحیت در افغانستان
تاريخ مسيحيت در ايران
تاریخ ملل
تاریخ‌نامه هرات
تاریخ نگارش و خط
تاريخ هنر افغانستان
تالقانی، نورالله
تايباد [*]
تخار
تخارستان
تخاری (زبان)
تخت جمشيد
ترک
ترکستان
ترکمن
ترکمستان
ترکيه
تروريسم
تره‌کی، نورمحمد
ترين‌کوټ
تسنن (فرقه‌ی مذهبی اسلامی)
تسنن در افغانستان
تشیع (فرقه‌ی مذهبی اسلامی)
تشیع اثنی‌عشری
تشيع در افغانستان
تشيع در ايران
تصوف
تصوف اسلامی
تصوف در افغانستان
تصوف در ايران
تفکيک قوای سه‌گانه
تقسیمات کشوری افغانستان
تلمود
تمدن
تنظیم‌های جهادی افغانستان
تنی، شهنواز
تور (= تورانی)، قوم
تورات
توران
توروایانا، نجیب‌الله
تيوری تکامل

فهرست مطالب دانشنامه (به ترتیب حروف الفبا) [ث]


ث

ثابت، عبدالجبار (لوی سارنوال (دادستان کل) افغانستان)
ثريا طرزی (شه بانو يا ملکه افغانستان که همسر شاه امان‌الله بود)

فهرست مطالب دانشنامه (به ترتیب حروف الفبا) [ج]


ج

جاده ابریشم
جامعه‌شناسی
جامعه ملل
جامی، عبدالرحمن
جان دالتون
جان لاک
جاويد، عبدالاحمد
جبهۀ کمونیست‌های افغانستان
جبهۀ ملی پدر وطن
جسور، عظیم
جغرافيا
جغرافيای افغانستان
جغرافيای اقتصادی افغانستان
جغرافيای انسانی افغانستان
جغرافيای تاريخی افغانستان
جغرافيای سياسی افغانستان
جغرافيای طبيعی افغانستان
جلال آباد
جلالی، علی‌احمد
جمعيت (نفوس) افغانستان
جمعيت اسلامی افغانستان
جمعیت انقلابی زنان افغانستان (راوا)
جمعيت وطن (حزب میر غلام‌محمد غبار)
جمهوريت در افغانستان
جنايت جنگی (War Crime)
جنایت علیه بشریت (Crime against humanity)
جنبش اسلامی در افغانستان
جنبش اسلامی طالبان
جنبش چپ در افغانستان
جنبش دموکراسی در افغانستان
جنبش ملی اسلامی افغانستان
جنگ اول افغان و انگليس
جنگ جهانی اول
جنگ جهانی دوم
جنگ دوم افغان و انگليس
جنگ‌سالاران افغان
جنگ سوم افغان و انگليس (جنگ استقلال افغانستان)
جنگ‌های سی ساله
جنگ‌های کابل (١٣٧١-١٣٧۵ خورشيدی)
جواد، سيد طيب
جوزجان
جونز، ويليام
جویا، سرور
جويا، ملالی
جهاد افغانستان (نهضت مقاومت افغانستان)
جهان باستان
جهان بينی
جهان معاصر

فهرست مطالب دانشنامه (به ترتیب حروف الفبا) [چ]


چ

چاريکار
چترال
چرخی، غلام‌جيلانی خان
چرخی، غلام‌حيدر خان
چرخی، غلام‌صديق ‌خان
چرخی، غلام‌نبی خان
چغچران
چکری، محمدصديق
چله‌نشینی
چنداول
چنداولی، میرزا محمدمهدی‌خان
چهلستون

فهرست مطالب دانشنامه (به ترتیب حروف الفبا) [ح]


ح

حافظ شیرازی، شمس‌الدین محمد
حامد، سميع
حامد، عبدالصمد
حبیب، اسدالله
حبيبی، عبدالحی
حج
حروف مقطعه قرآن
حزب اسلامی افغانستان
حزب حرکت اسلامی افغانستان
حزب خلق (جمعيت خلق، به رهبری دکتر عبدالرحمن محمودی)
حزب دمکراتیک خلق افغانستان
حزب وحدت اسلامی افغانستان
حزب وطن (جمعيت وطن، به رهبری مير غلام‌محمد غبار)
حزب وطن (حزب دکتر نجيب‌الله)
حسينی، سيد حشمت‌الله
حسينی، سيد رفعت‌الله
حسينی، سید محمدایشان
حسينی، سيد محمدداؤد
حسينی، سید نعمت‌الله
حقوق
حقوق بشر (Human Rights)
حکمتيار، گلبدين
حکومت
حملات یازده سپتامبر در آمریکا
حمورابی
حميرا (شه بانو يا ملکه افغانستان که همسر محمدظاهر شاه بود)
حنیف بلخی، محمدحنیف
حیات چیست؟

فهرست مطالب دانشنامه (به ترتیب حروف الفبا) [خ]


خ

خادم، قيام‌الدين
خاکی، عبدالرئوف قندهاری
خبرگزاری‌های افغانستان
ختک
ختک، خوشحال‌خان
خټګر، فتح محمد
خدا
خدابخش
خدایان مصر
خدایان یونان
خرابات
خراسان
خراسان بزرگ
خراسانی، ابومسلم
خرم، عبدالکريم
خسته، خال‌محمد
خط (دبیره یا خط نوشتاری)
خط (هندسه)
خط آرامی
خط اوستايی (دين دبيره)
خط ديورند (خط مرزی افغانستان و پاکستان)
خط سومری
خط میخی
خط هیروگلیف [*]
خلفای راشدين
خلیل، محمدابراهیم
خلیل زاد، زلمی
خليلی، خليل‌الله
خليلی، عبدالکريم
خمینی، روح‌الله
خونيرث
خيام، عمر
خيبر، مير اکبر
خوارزمشاهیان
خورشيد [*]
خوش‌نويسان افغانستان
خوش‌نويسان ايران
خوش‌نويسی (هنر)
خوش‌نويسی در افغانستان
خوش‌نويسی در ايران

فهرست مطالب دانشنامه (به ترتیب حروف الفبا) [د]


د

دادفر، محمداعظم
دادفر سپنتا، رنگین
دادگاه لاهه
داردی، يا دارديک (زبان‌های داردی)
دارمستتر، جيمز
داروین، چارلز
دانش، محمدسرور
دانشگاه پلی‌تخنيک کابل
دانشگاه کابل
دانشگاه هرات
دانشگاه‌های افغانستان
دانشنامه ═◄ دائرةالمعارف
دانشنامۀ آريانا (دائرةالمعارف افغانی با محتویات جامع و علمی در سطح شبکه جهانی اینترنت است.)
دانشنامه ایرانیکا
دانشنامۀ ادب فارسی
داوی پريشان، عبدالهادی‌خان
داوینچی، لئوناردو
دایرةالمعارف آریانا
دُرّانی، احمدشاه ═◄ ابدالی، احمدشاه
درانی، شهزاده احمدعلی خان
درانی، عايشه
دراويدی، زبان
دراويدی، قوم
درمسال
درمسال کارته پروان (کابل)
دروازی، محمدولی
دره کور بدخشان
دقيقی بلخی، ابو منصور محمد بن احمد
دکارت، رنه
دمکراسی (Democracy)
دمکراسی در افغانستان
دموکریت (دموکریتوس)
دوران يخبندان
دورکیم، امیل
دوستم، عبدالرشيد
دولت مجاهدين
ده فرمان
دهقان، غلام‌سرور
دين

فهرست مطالب دانشنامه (به ترتیب حروف الفبا) [ذ]


ذ

ذرات بنیادی
ذکريا، فضل‌احمد (نينواز)
ذکريا، فيض‌محمد

فهرست مطالب دانشنامه (به ترتیب حروف الفبا) [ر]


ر

راتب‌زاد، اناهیتا
راحل، مسعود
راديو افغانستان
رازی، محمدزَکَریا
راسل، برتراند
راولينسون، هنری سی.
ربانی، برهان‌الدين (رئيس جمهور دولت اسلامی افغانستان)
رحمان بابا
رخشانه
رسانه‌های افغانستان
رُستَم‌التَواریخ
رشاد، عبدالشکور
رشتیا، سید قاسم
رشتین، صدیق‌الله
رسو، ژان ژاک
رضوی، علی
رفيع، حبيب‌الله
رفيق، محمدبشير
رنجبر، عبدالکبیر
روابط افغانستان با جهان
روابط افغانستان و آلمان (جرمنی)
روابط افغانستان و آمريکا
روابط افغانستان و انگليس
روابط افغانستان و ايران
روابط افغانستان و پاکستان
روابط افغانستان و ترکيه
روابط افغانستان و روسيه
روابط افغانستان و شوروی
روابط افغانستان و فرانسه
روابط افغانستان و هند
روابط سياسی ايران و آلمان
رواقیان
روان‌درمانی
روان‌شناسی
روان فرهادی، عبدالغفور
رودهای افغانستان
رود آمو ═◄ آمودريا
رود کابل
رود هلمند ═◄ هيرمند

رودکی سمرقندی، ابوعبدالله جعفر
روزشمار کودتای هفتم ثور سال ۱۳۵۷ خورشیدی
روزنامه‌نگاری
روزنامه‌نگاری در افغانستان
روزنامه‌های افغانستان
روزنامهٔ آرمان ملی
روزنامهٔ اراده
روزنامهٔ اصلاح
روزنامهٔ افغانستان
روزنامهٔ انيس
روزنامهٔ پرچم
روزنامهٔ پیمان
روزنامهٔ چراغ
روزنامهٔ خلق
روزنامهٔ حقيقت انقلاب ثور
روزنامهٔ راه نجات
روزنامهٔ شعله جاويد
روزنامهٔ کاروان
روزنامهٔ ویسا
روزنامهٔ هشت صبح

روستا باختری، محمدصابر
رومانوف، نيکلای الکساندروويچ
روهی، محمدصديق [*]
رهبر، عبدالقيوم
رهپو طرزی، صديق
رهنورد زرياب، محمداعظم*
رهين، سید مخدوم
رهين، عبدالرسول

فهرست مطالب دانشنامه (به ترتیب حروف الفبا) [ز]


ز

زابل
زابلستان
زابلی، عبدالمجيد
زاخیل وال، عمر
زبان
زبان اوستايی
زبان بخدی (زبان بلخی)
زبان پشتو
زبان تخاری
زبان ترکی
زبان دری (زبان فارسی دری = زبان فارسی)
زبان سغدی
زبان سنسکريت
زبان فارسی باستان
زبان فارسی ميانه
زبان هند و آريايی
زبان هند و اروپايی
زبان‌های آريايی
زبان‌های افغانستان
زرتشت (زردشت)
زرتشتگری
زرتشتيان
زردشت بهرام پژدو
زرنج
زرياب، سپوژمی
زرين‌کوب، عبدالحسين
زغال‌سنگ (تاريخچه استخراج زغال‌سنگ در افغانستان)
زکات
زلاند، جليل
زلاند، سارا
زلزله
زمان
زمان زرتشت
زمين
زمین‌شناسی
زمين داور
زنادقه
زنديان
زهری، عبدالحميد
زهما، علی‌محمد
زيار، مجاوراحمد
زيديه
زين‌الاخبار

فهرست مطالب دانشنامه (به ترتیب حروف الفبا) [ژ]


ژ

ژوبل، محمدحیدر
ژوندون (مجلهٔ زندگی)
ژیلا (ميرمن ژیلا)

فهرست مطالب دانشنامه (به ترتیب حروف الفبا) [س]


س

سادات
ساربان، عبدالرحيم
سارتر ژان‌پل
سازمان آزادی‌‌بخش مردم افغانستان (ساما)
سازمان القاعده
سازمان انقلابی زحمتكشان افغانستان (سازا)
سازمان بهداشت جهانی (WHO)
سازمان پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو)
سازمان جهانی کار
سازمان دموکراتيک نوين (سازمان جوانان مترقی = شعلۀ جاويد) *
سازمان رهايی افغانستان *
سازمان فدائیان زحمت‌کشان افغانستان (سفزا)
سازمان عفو بین‌‌الملل
سازمان غذا و کشاورزی سازمان ملل متحد
سازمان غیردولتی (Non Governmental Organization = NGO)
سازمان کنفرانس اسلامی
سازمان ملل متحد
سازمان یونسکو
ساسانيان
سامانيان
سانسور در افغانستان
ستيرنه، ژرژ مورگن
سرآهنگ، محمدحسين
سراج‌‌الاخبار افغانستان
سراج‌‌الاخبار افغانیه
سربلند، عبدالمجید
سردار کابلی، حيدرقلی
سردار عبدالولی
سرشار شمالی، غلام شاه
سرمايه‌‌داری
سرور، خان‌آقا
سروری، اسدالله *
سعدی شیرازی، مُصلِح‌‌الدين
سغد
سقراط
سکاها
سکولاريسم
سلجوقی، صلاح‌‌الدين
سلجوقيان
سلمان فارسی
سلوکیان
سليمان لايق، غلام‌‌مجدد
سمر، سيما
سمرقند
سمندر غوريانی، عبدالله
سنایی غزنوی
سنسکريت (زبان)
سنگ‌نبشته‌ی رَباطک
سنی (اهل سنت و جماعت)
سوات
سودا، محمداسماعیل
سوره‌های قرآن
سوری، امير کروړ
سوری، شيرشاه
سوريه
سوريان
سوشيانت (نجات‌‌دهنده در آيين زرتشتی)
سومريان
سیاه‌چال‌ها (Black Holes)
سياست
سیاست مصالحۀ ملی
سياف، عبدالرب رسول
سياه سنگ، صبورالله [+]
سيد قاسم خان
سيستان (نيمروز)
سیستانی، محمداعظم
سيک‌‌های افغانستان
سيماها و آواها
سیمُرغ
سينما (هنر هفتم)
سينمای افغانستان

فهرست مطالب دانشنامه (به ترتیب حروف الفبا) [ش]


ش

شادان، سيما
شادان، عبدالله
شادان، کريم
شام آخر
شامپوليون، ژان فرانسوا
شاه دو شمشيره
شاهدان يهوه
شاه محمود خان
شاهنامه فردوسی
شایان، فريد
شایق افندی، محمدهاشم
شايق جمال، ميرغلام حضرت
شبرغان
شبکه جهانی آريانا
شرعی جوزجانی، سيد عبدالحکيم
شرق، محمدحسن
شرکت هوایی آریانا
شريعتی، علی
شعاع، مير علی‌اصغر
شعر سپید در افغانستان
شعله جاويد (جريده)*
شفا، شجاع‌الدين
شفيعی كدكنی، محمدرضا
شفیق، محمدموسی *
شق‌القمر
شمعریز، محمدرفیق
شمس‌النهار (جريده)
شناخت (اپيستمولوژی = Epistemology)
شورای حل و عقد
شورای ملی افغانستان (پارلمان افغانستان)
شهرانی، عنايت‌الله [*]
شهرانى، نعمت‌الله
شهرستانی، شاه علی‌اکبر
شهرهای افغانستان
شهید بلخی
شیر دروازه (کوه در کابل)
شيرزوی، گل‌آغا
شيطان (رجوع شود به: ابليس)
شيعه (رجوع شود به: تشيع)
شيفته، گل‌احمد
شیلر، فریدریش [*]
شينواری، اميرحمزه

فهرست مطالب دانشنامه (به ترتیب حروف الفبا) [ص]


ص

صابری، وحيد
صادق، رفيق
صافی، میرزا محمدحسین خان
صحابه پيامبر
صدام حسین (عبدالمجید تکریتی)
صدقی، محمدعثمان
صدیقی، جلال‌الدین
صراحت روشنی، ليلا
صفا، محمد ابراهيم
صفا، ذبيح‌الله
صفاريان
صفويه (سلسله پادشاهی در ايران)
صنايع افغانستان
صندوق بین المللی پول
صندوق بین المللی توسعه کشاورزی
صندوق كودكان سازمان ملل (يونيسف)
صوبه سرحد

فهرست مطالب دانشنامه (به ترتیب حروف الفبا) [ض]


ض

ضیايی، محمدحکيم

فهرست مطالب دانشنامه (به ترتیب حروف الفبا) [ط]


ط

طالبان
طب مشرق زمین
طبری، احسان
طبیبی، عبدالحکیم
طرزی، محمود
طلا تپه *
طنز در ادبیات فارسی
طنز پردازان افغانستان
طنز پردازان در ایران
طنز پردازان تاجیکستان
طنين، ظاهر
طوفان نوح
طومارهای بحر المیت
طهوری، محمد ناصر

فهرست مطالب دانشنامه (به ترتیب حروف الفبا) [ظ]

فهرست مطالب دانشنامه (به ترتیب حروف الفبا) [ع]


ع

عاجز، آدینه‌محمد خان
عادل، محمدابراهیم
عاشقان و عارفان
عاشورا
عاشورا در افغانستان
عاصی، عبدالقهار
عباسیان
عبدالرحیم‌زی، عبدالملک خان
عبدالظاهر (نخست وزير افغانستان)
عبدالله، عبدالله
عبیدی، محمداعظم
عثمان بن عفان (رض)
عثمان، محمداکرم
عثمان هستی، سيد موسی
عجايب هفت‌گانه جهان‏
عجم
عرب
عرب - افغانها
عبدالرحمن بابا
عبدالظاهر (صدراعظم افغانستان در دهۀ دمکراسی)
عبدالقدير (حاجى عبدالقدير)
عربستان
عزام، عبدالله
عزيز نعيم
عزيزی بانک
عشقری، غلام نبی (صوفی عشقری)
عطار نيشابوری، فريدالدين
عطار هروی، محمدعلی
عطايی، ولی احمد [*]
علم (دانش = Science)
علمی، محمديوسف
علمی، حامد
علوم پزشکی (طب)
علی ابن ابی طالب (ع)
عمر ابن خطاب (رض)
عهد جديد
عهد عتيق
عهدنامه وستفالی ═◄ قرارداد وستفالی

فهرست مطالب دانشنامه (به ترتیب حروف الفبا) [غ]

فهرست مطالب دانشنامه (به ترتیب حروف الفبا) [ف]


ف

فارس (پارس)
فارسی
فارسی، سلمان
فارسی باستان
فارسی دری (زبان)
فارسی ميانه
فارياب
فدوی، آمنه
فرحان، محمدنعیم
فرخ، قادر
فردوسی، ابوالقاسم حسن
فرويد، زيگموند
فرهاد دريا
فرهاد، غلام‌محمد
فرهنگ
فرهنگ، مير محمدصديق
فرهنگستان زبان و ادب فارسی ايران
فرید، عبدالصبور
فطرت، محمدصادق (ناشناس)
فقيرنبی
فکرت، محمدآصف
فکری سلجوقی، عبدالرئوف
فلات ايران
فلسفه
فلسفه پيشامدرن
فلسفه قرون وسطی
فلسفه مدرن
فلسفه يونانيان
فن‌آوری ارتباطات در افغانستان (رجوع شود به: ارتباطات در افغانستان)
فنائی، فضل‌احمد (دکتر عبدالرحمان)
فوکوياما، فرانسيس
فهيم، محمدقسيم
فيثاغورث
فيروزکوه
فيزيک (Physics)
فیض‌احمد (بنیانگذار سازمان رهایی افغانستان)

فهرست مطالب دانشنامه (به ترتیب حروف الفبا) [ق]


ق

قاجار
قاجار، آقامحمدخان
قاجار، فتحعلی شاه
قاجار، محمدشاه
قاجار، ناصرالدين شاه
قاری‏زاده صدقی، احمد ضیاء
قاری‏زاده، ضياء
قاری عبدالله
قاسمیار، محمداسماعیل
قانون
قانون اساسی
قانون اساسی ایالات متحده آمريکا
قانون احوال شخصیه شیعیان
قانون حمورابی
قانون نیوتن
قانونی، يونس
قایل‌زاده، باقی
قباديانی، ناصر خسرو*
قرارداد وستفالی
قرآن کريم
قره باغ
قره کمر
قزلباش
قزلباش‌های افغانستان [*]
قندوز
قندهار (کندهار)*
قندی آغا، محمد عبدالحمید
قوانين افغانستان
قوانين اساسی افغانستان
قانون اساسی سال ۱۳٤۳
قانون اساسی سال ۱۳۵۵
قانون اساسی سال ۱۳٨٢
قوم
قوم‌گرايی
قومیت‌گرایی در افغانستان
قوه اجرائيه افغانستان
قوه قضائیه افغانستان
قوه مقننه افغانستان
قیام سوم اسفند سال ۱۳۵۸ مردم کابل
قيام مسجد گوهرشاد * *

فهرست مطالب دانشنامه (به ترتیب حروف الفبا) [ک]


ک

کابل
کابلستان
کابلشاهان
کابينه‌ها(مجالس وزرا)ی افغانستان
کاپيسا
کاتب هزاره، فيض محمد
کارل مارکس
کارمل، ببرک
کاظمی، سید مصطفی
کاظمی، محمدکاظم
کاکړ، محمدحسن
کالاش
کانت، ایمانوئل
كتابخانه‌های افغانستان
کتاب مقدس
کتابنامه (مربوط به افغانستان‌شناسی)
کتاب‌های آسمانی
کتاب‌های پهلوی
کتاب‌های شش‌گانه (كتب سته = شش کتاب معروف حدیث اهل سنت)
کرد
کردستان [*]
کرزی، عبدالاحد
کرزی، عبدالحامد
کره زمين
کريسمس
کسروی، احمد
کسن، رنه
کشتار غير نظاميان
کشتمند، سلطان‌علی [*]
کشککی، برهان‌الدین
کشککی، صباح‌الدین
کشورکمال، مينا
کشورهای جهان
کلکان
کلکانی، حبیب‌الله
کلکانی، سید عبدالمجید
کليسا
کليسايی تعميدی افغان
کلينی، ابوجعفر محمد
کمیسیون عالی آوارگان سازمان ملل متحد
کمیسیون عالی حقوق بشر
کميسيون مستقل انتخابات افغانستان
کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان[*]
كميسيون‌های دولت جمهوری اسلامی افغانستان
کندهاری، محمدابراهيم
کنفرانس بن
کنفرانس‌های بین‌المللی در مورد افغانستان
كنوانسيون‌ حقوق‌ كودك
كنوانسيون‌ مربوط‌ به‌ وضع‌ پناهندگان
کوارک (Quark)
کوپرنیک، نیکلاس
کودتای ٢۶ سرطان ۱۳۵٢
کودتای ٧ ثور ۱۳۵۷
کودتای نظامی شانزدهم حوت ۱۳۶۸ (كودتای شهنواز تنی)
کودتای حمل ۱۳۷۱
کوروش پارسی (نخستين شاه هخامنشی)
کوشان، غلام‌حضرت
کوشان، محمد قوی
کوشانیان (سلسله شاهان پيش از اسلام)
کوهستان (کهستان)
کوه سينا
کوه‌های افغانستان
کوهدامنی، عاقل بیرنگ
کهزاد، احمدعلی
کهزاد، محمدنبی
کهزاد، يوسف
کهگدای، نورمحمد
کيانيان
کیهان‌شناسی (Cosmology)

فهرست مطالب دانشنامه (به ترتیب حروف الفبا) [گ]


گ

گاتاها (گاثاها يا گاتها)
گاليله (گاليلئو گاليلئی)
گاندی، ماهاتما
گاوسوار، محمدابراهيم
گرافیک (هنر)
گرديز
گرشاسپ
گشتاسپ
گل دره
گورکانی، تیمور
گوهرشاد
گويا، سرور
گويته، یوهان ولفگانگ
گيلانی، سيد احمد
گيلانی، سيد اسحاق
گيلانی، سيد حامد
گيلانی، فاطمه
گیلگمش

فهرست مطالب دانشنامه (به ترتیب حروف الفبا) [ل]


ل

لاهوتی، ابوالقاسم
لاهوری، محمداقبال *
لشکرگاه
لطیفی، عبدالرشید
لغمان
لغمانی، سید قاسـم ‌خان
لنین، ولادیمیر ایلیچ اولیانوف
لودی، ابراهيم
لودی، بهلول
لودی، سکندر
لوديان (سلسله لودی)
لودين، عبدالرحمان
لوگر
لوگری، ابوالحسن
لوگوس (کلام - پیام)
لوی څارنوالی
لويه جرگه
لويه جرگه‌ها در افغانستان
لهراسپ
ليليت

فهرست مطالب دانشنامه (به ترتیب حروف الفبا) [م]


م

ماده
مادها
مارتین لوتر
مارکسیسم - لنینیسم
مارکوزه، هربرت
ماکس مولر، فريدريش
ماکس وبر
مايل هروی، مير غلام‌رضا
مایل هروی، نجيب
مبارز، عبدالحميد
مبلغ، محمداسماعيل
متافيزيک
مجاهدين افغان
مجتمع جامعهٔ مدنی افغانستان
مجددی، صبغت‌الله (رئيس دولت مؤقت مجاهدين)
مجلس سنای افغانستان
مجروح، سيد بهاءالدين
مجروح، سيد شمس‌الدين
مجلس نمایندگان افغانستان
مجلهٔ کابل
محسنی، محمدآصف
محقق، محمد
محمد(ص)، پيامبر اسلام
محمد (مهدی موعود)
محمداختر خان
محمداسماعيل خان
محمدداوود (نخستين رئيس جمهور افغانستان)
محمدزایی، مرتضی‌احمد خان
محمدظاهر (صدراعضم افغانستان)
محمدظاهر شاه
محمد عبدالغنی خان
محمدنادر (شاه افغانستان)
محمدهاشم خان (صدراعظم افغانستان)
محمد یوسف (نخستين صدراعظم دهۀ دمکراسی)
محمودی، عبدالرحمان
مددی، عبدالوهاب
مدرسه گوهرشاد در هرات
مذهب
مرادی غياث‌آبادی، رضا
مردم افغانستان
مرزهای افغانستان
مريم مقدس (مادر عيسی)
مروت، همايون
مزار شريف
مزاری، عبدالعلی
مستغنی، عبدالعلی
مسجد الاحرام
مسجد الاقصا
مسعود، احمدشاه
مسعودی، ابواحسن علی
مسيح
مسيح، عيسی
مسيحيان افغان
مسيحيت
مشاهير افغانستان
مشروطيت در افغانستان
مصر
مطبوعات در افغانستان
معاهدهٔ پاریس
معراج
معروفی، محمدیحیی
معين، محمد
مغز انسان
مغول
مغول، چنگيزخان
ملت
ملت‌گرایی
مکتب فرانکفورت
مکتب‌های ادبی
منشور سازمان ملل متحد
منشور کوروش
منظومه شمسی
مواد مخدر در افغانستان
موافقتنامه‌ی بن (در مورد افغانستان)
موافقتنامه‌ی ژنو
مورمون
موزه تاریخ طبیعی آمریکا
موزیم ملی افغانستان
موسسات تحصيلات عالی دولتی
موسولینی، بنیتو
موسی (پيامبر يهود)
موسيقی
موسيقی‌ در افغانستان
موسيقی‌دانان افغانستان
مومند، عبدالاحد (نخستین فضانورد افغانستان)
مومند، عبدالحمید
مومند، محمدگل
مونتسکیو، شارل دو
مهاباراتا
مهاجران افغان
مهدی، محمد (امام زمان)
مهديزاده کابلی
مهر
مهرپرستی
مهرين، نصير
ميان‌رودان (بين‌النهرين)
ميثاق، عبدالکريم
مير سيدقاسم‌خان *
ميلَـۀ گل سرخ (جشن گل سرخ)
میمنه‌گی، غلام‌محمد
ميوندوال، محمدهاشم

فهرست مطالب دانشنامه (به ترتیب حروف الفبا) [ن]


ن

نئاندرتال
ناتو (سازمان پیمان آتلانتیک شمالی)
ناسيوناليسم (Nationalism)
ناسيوناليسم افغانی
ناسيوناليسم ايرانی
ناشناس، صادق فطرت
ناصرخسرو (رجوع شود به: قباديانی)
ناظمی، عبدالطیف
نام‌های تاريخی افغانستان
نام‌های تاريخی ايران
نام‌های خداوند
نالان، خالد
نبی
نبی‌گل (استاد موسيقی)
نخست‌وزيران افغانستان
ندای خلق
نديم کابلی، عبدالغفور *
نزیهی جلوه، محمدکریم
نژاد
نژادپرستی
نشریات افغانستان
نشنال جئوگرافیک
نظام سياسی افغانستان
نظامی عروضی سمرقندی
نظامی گنجوی
نعیمی، علی‌احمد
نفيسی، سعيد
نقشبنديه
نکهت، محمدسعید
نکهت دستگیر زاده، حميرا
نگارستان ملى افغانستان
نگاه، سيد مقدس
نماز
نوایی، علی‌شیر
نورانی، جلال
نورستان
نورستانی (زبان)
نورستانی، عبدالحکيم‌خان
نورستانی (قوم)
نورستانی، محمدسرورخان
نوروز [*]
نوسنگی
نوشاخ (بلندترین قله کوه در افغانستان)
نويد، حامد
نهضت اسلامی در افغانستان
نهضت روشانيان
نهضت، محمدحسین
نهضت مدنی افغانستان
نيازی، غلام‌محمد
نیروی بخار
نيـچه، فـريدريش ویلهلم
نیکپی، محمدثنا
نیلاب رحیمی، غلام‌فاروق
نينواز، فضل‌احمد ذکريا
نیوتن، اسحاق

فهرست مطالب دانشنامه (به ترتیب حروف الفبا) [و]


و

واصف باختری، محمدشاه
واصف، محمدسرور
واصفی، عزيزالدين
واله، عبدالحق
وحدت الوجود
ودا (ويدا)
وردک
وردک، عبدالرحیم
وردک، غلام‌فاروق
ورزش افغانستان *
وزارتخانه‌های افغانستان
وزيرستان
وسا، ببرک
وفا، حفیظ الله [*]
وکیلی پوپلزائی، عزیزالدین
ونديداد
وهاب، عبدالتواب
ویساک (جشن مذهبی سيکها)
ويسپرد
ویش زلمیان (جنبش جوانان بيدار)

فهرست مطالب دانشنامه (به ترتیب حروف الفبا) [ه‍]


ه‍

هابرماس، يورگن
هابيل و قائن (هابيل و قابيل) [*]
هاتف، عبدالرحيم
هاشمی، سيد سعدالدين
هايدگر، مارتين
هپتالیان
هجویری غزنوی، علی [*]
هخامنشيان (نخستين سلسله پارسی)
هدف، عزيزالله
هرات
هرتسل، تئودور
هرودوت
هروی، مير علی
هريرود
هزاره (قوم)
هزاره، عبدالخالق
هزاره‌جات
همايون، غلام سرور
هشت ثور ١٣٧١
همت، محمدموسی
هند (هندوستان)
هندواروپايی
هندوايرانی
هندوکش
هندوگرایی (هندويسم يا آيين هندو)
هندوهای افغانستان
هنر [*]
هنر خوشنويسی
هنرستان غلام‌محمد ميمنه‌گی
هوتکی، ميرويس‌خان
هوتکيان
هولوکاست
هویت
هویت قومی
هویت ملی
هويدا، ظاهر
هیتلر، آدولف
هيرمند (رود هلمند)
هيرمند (ولايت هلمند)
هیروگلیف (خط يا دبيره)

فهرست مطالب دانشنامه (به ترتیب حروف الفبا) [ی]